کیست بارتولن در زنان، یکی از مشکلات شایع در دستگاه تناسلی زنان است که در سنین باروری دیده میشود. غدد بارتولن دو غده کوچک در دو طرف دهانه واژن هستند که با ترشح مایعی شفاف به روان سازی و مرطوب نگه داشتن واژن کمک میکند. این کیست اغلب بدون درد و بدون علامت است، اما در برخی موارد میتواند عفونی شده و به شکل آبسه بارتولن درآید که بسیار دردناک و آزار دهنده است. آشنایی با علل، علائم و روشهای درمان این کیست اهمیت زیادی در پیشگیری از عوارض جدیتر دارد. دکتر فاطمه علیزاده، از متخصصان برجسته، با سابقهای درخشان در ارائه خدمات تخصصی در حوزه زنان و زایمان، شناخته میشود.
علل ایجاد کیست بارتولن
علت اصلی ایجاد کیست بارتولن، انسداد مجرای خروجی غده بارتولن است که مانع از تخلیه ترشحات طبیعی این غده میشود. این انسداد، به دلایل مختلفی ایجاد میشود، از جمله عفونتهای باکتریایی خشکی واژن در زنان، التهاب مزمن، ضربه یا آسیبهای مکانیکی در ناحیه، و حتی تحریک ناشی از رابطه جنسی یا جراحیهای کوچک در اطراف واژن، ایجاد میشوند.
گاهی هم علت دقیق مشخص نمیشود و صرفا به دلیل تجمع ترشحات در اثر باریک یا بسته شدن مجرا اتفاق میافتد. این انسداد باعث میشود مایع درون غده باقی بماند و به تدریج کیستی پر از مایع شکل بگیرد. در مواردی که عفونت باکتریایی به این کیست اضافه شود، وضعیت به شکل آبسه بارتولن در میآید که با درد و تورم شدید همراه است.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
علائم و نشانههای کیست بارتولن
کیست بارتولن در زنان، در بسیاری از موارد بدون علامت است و ممکن است فرد تنها در یک معاینه معمولی متوجه وجود آن شود. این کیست به صورت یک توده نرم یا سفت در یکی از دو طرف دهانه واژن ظاهر میشود و اگر کوچک باشد، درد یا ناراحتی ایجاد نمیکند. اما با بزرگتر شدن، ممکن است فرد احساس فشار، ناراحتی هنگام نشستن، راه رفتن یا برقراری رابطه جنسی داشته باشد.
در صورتی که کیست عفونی شود و به آبسه تبدیل گردد، علائم شدیدتری مانند درد ناگهانی و شدید، تورم زیاد، قرمزی پوست اطراف، حساسیت به لمس و حتی تب و ضعف عمومی بروز میکند. بنابراین شناخت این علائم کمک میکند تا فرد به موقع برای درمان و جلوگیری از عوارض جدیتر اقدام کند.
درباره واژینوپلاستی بیشتر بخوانید.
روشهای تشخیص کیست بارتولن
تشخیص کیست بارتولن، با یک معاینه بالینی ساده توسط پزشک یا متخصص زنان انجام میشود. پزشک در معاینه، وجود یک توده نرم یا سفت در یکی از دو طرف دهانه واژن را بررسی میکند و با توجه به اندازه، شکل و حساسیت آن، احتمال کیست بارتولن را مطرح میکند. اگر توده همراه با درد، قرمزی یا ترشحات چرکی باشد، احتمال عفونت واژن یا آبسه نیز در نظر گرفته میشود.
در برخی موارد، به ویژه اگر بیمار بالای ۴۰ سال باشد یا توده علائم غیر معمول داشته باشد، پزشک ممکن است نمونهبرداری یا آزمایشهای تکمیلی مثل سونوگرافی لگن را برای رد سایر بیماریها یا تومورهای احتمالی پیشنهاد دهد. همچنین اگر ترشحات غیر طبیعی وجود داشته باشد، گاهی از مایع آن نمونه گرفته میشود تا نوع عفونت یا باکتری مشخص شود. این بررسیها به انتخاب روش درمانی مناسب کمک میکند.
درمان کیست بارتولن
درمان کیست بارتولن به اندازه، شدت علائم و وجود یا عدم وجود عفونت بستگی دارد. اگر کیست کوچک باشد و هیچ گونه درد یا ناراحتی ایجاد نکند، نیازی به درمان خاصی ندارد و فقط تحت نظر قرار میگیرد. اما در صورت بزرگ شدن یا بروز علائمی مثل درد، تورم یا عفونت، اقدامات درمانی لازم میشود. در موارد خفیف، استفاده از کمپرس آب گرم و حمام نشسته با آب گرم چند بار در روز، به تخلیه خود به خودی کیست کمک میکند.
اگر کیست به آبسه تبدیل شده باشد، پزشک معمولا آن را با یک برش کوچک تخلیه میکند و ممکن است برای جلوگیری از عود، کاتتر مخصوص برای باز نگه داشتن مجرا به مدت چند هفته در نظر بگیرد. در صورت عفونت شدید، آنتیبیوتیک تجویز میشود. در موارد نادر و در صورت تکرار مکرر یا مزمن شدن، غده به طور کامل با جراحی برداشته میشود. انتخاب روش درمان به شرایط فرد و نظر پزشک بستگی دارد.
پیشگیری از ایجاد کیست بارتولن
پیشگیری از ایجاد کیست بارتولن به رعایت بهداشت فردی و مراقبت از سلامت ناحیه تناسلی بستگی دارد. شست و شوی روزانه و صحیح واژن با آب ولرم و خشک کردن آن با حوله تمیز، از تجمع آلودگی و باکتریهایی که منجر به انسداد مجرای غده بارتولن میشود، جلوگیری میکند. استفاده از لباسهای زیر نخی و تعویض مرتب آنها، پرهیز از پوشیدن لباسهای تنگ و حفظ خشک و تمیز بودن ناحیه تناسلی نیز اهمیت زیادی دارد.
داشتن روابط جنسی ایمن و استفاده از کاندوم، خطر عفونتهای مقاربتی که باعث التهاب و انسداد غدد میشود را کاهش میدهد. همچنین توصیه میشود در صورت مشاهده هر گونه توده، ترشح غیر طبیعی یا درد در ناحیه واژن، سریعا به پزشک مراجعه کنید تا از پیشرفت و عفونی شدن احتمالی کیست جلوگیری شود. رعایت این نکات، اهمیت مهمی در پیشگیری از بروز این مشکل دارد.
سخن آخر
کیست بارتولن در زنان، اگر چه در بسیاری از موارد بدون علامت و بیخطر است، اما در صورت بیتوجهی، به یک مشکل دردناک و آزار دهنده تبدیل میشود. شناخت علل، علائم و روشهای درمان و پیشگیری از آن کمک میکند تا در صورت بروز، به موقع اقدام و از عوارض شدیدتر جلوگیری شود. رعایت بهداشت فردی، روابط جنسی ایمن و معاینههای دورهای از مهمترین راهکارهای مراقبتی برای سلامت غدد بارتولن و کل دستگاه تناسلی است. در نهایت، هر گونه تغییر یا ناراحتی در این ناحیه نباید نادیده گرفته شود و مشورت با پزشک بهترین راه برای حفظ سلامت و آرامش خاطر شما خواهد بود.