فیبروم و کیست تخمدان دو مشکل شایع در ناحیه زنان هستند که اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند، اما از نظر ساختار، منشا و تاثیرات بر بدن تفاوتهای زیادی دارند. فیبرومها تودههای خوشخیم عضلانی هستند که در دیواره رحم رشد میکنند، در حالی که کیستهای تخمدان کیسههای پر از مایعاند که در داخل یا روی سطح تخمدان شکل میگیرند. شناخت تفاوتهای این دو وضعیت، به تشخیص دقیقتر و درمان مناسبتر کمک میکند و از نگرانیهای غیر ضروری پیشگیری نماید. دکتر فاطمه علیزاده، متخصص زنان و زایمان، یکی از پزشکان باتجربه در این حوزه است. در ادامه به بررسی این تفاوتها میپردازیم.
تفاوت در علت ایجاد فیبروم و کیست تخمدان
فیبروم رحم و کیست تخمدان از جمله مشکلات شایع در سیستم تولید مثل زنان هستند که به دلایل مختلفی ایجاد میشوند. فیبرومها تودههای غیر سرطانی عضلانی هستند که در دیواره رحم رشد میکنند و تحت تاثیر هورمونهای زنانه به ویژه استروژن و پروژسترون شکل میگیرند. عواملی مثل وراثت، چاقی، شروع قاعدگی در سن پایین و نداشتن فرزند، خطر ابتلا به فیبروم را افزایش میدهد.
در مقابل، کیست تخمدان که به شکل کیسههای پر از مایع در داخل یا روی سطح تخمدان ظاهر میشود، بیشتر در اثر اختلالات هورمونی، تخمکگذاری نامنظم، سندرم تخمدان پلیکیستیک یا مصرف داروهای محرک تخمکگذاری ایجاد میشود. به طور کلی، تغییرات هورمونی اهمیت اصلی را در بروز هر دو عارضه دارند، اما سبک زندگی، رژیم غذایی، استرس و عوامل ژنتیکی، در ایجاد یا تشدید آنها موثر باشند.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
تفاوتهای ساختاری فیبروم و کیست تخمدان
فیبروم و کیست تخمدان هر دو از مشکلات شایع در دستگاه تناسلی زنان هستند، اما از نظر ساختار و منشأ تفاوتهای مهمی دارند. فیبرومها تودههایی غیر سرطانی هستند که از بافت عضلانی رحم به وجود میآیند و در داخل یا اطراف دیواره رحم رشد میکنند. این تودهها ساختاری سفت و فیبری دارند و بسته به محل قرارگیریشان، باعث فشار به اندامهای اطراف، خونریزی شدید قاعدگی یا درد میشوند.
در مقابل، کیست تخمدان کیسهای حاوی مایع است که روی سطح یا داخل تخمدان شکل میگیرد. این کیستها، نرمتر از فیبرومها هستند و اغلب در اثر اختلالات هورمونی یا فرآیندهای طبیعی تخمکگذاری به وجود میآیند. بنابراین تفاوت اصلی این دو در نوع بافت تشکیل دهنده و محل رشدشان است. فیبروم از بافت عضلانی و در رحم تشکیل میشود، در حالی که کیست از مایع و در تخمدان پدید میآید.
درباره درمان بیماری زنان بیشتر بخوانید.
تفاوت در علائم شایع فیبروم و کیست تخمدان
علائم شایع فیبروم و کیست تخمدان تا حدی مشابه باشند، اما هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. فیبرومها با علائمی مثل خونریزیهای شدید و طولانی مدت در دوران قاعدگی، درد یا فشار در ناحیه شکم و لگن، احساس سنگینی، و گاهی اوقات تکرر ادرار یا مشکلات در دفع ادرار همراه هستند. در برخی موارد هم، بیعلامت باشند و فقط هنگام سونوگرافی کشف شوند.
از طرف دیگر، کیست تخمدان باعث درد ناگهانی یا مزمن در ناحیه پایین شکم میشود، به خصوص در زمان تخمکگذاری یا نزدیکی جنسی. همچنین علائمی مثل نفخ، احساس سنگینی یا تورم شکم، نامنظمی در قاعدگی و در موارد نادر، علائم مربوط به پارگی کیست مانند درد شدید و اضطراری دیده شود. به طور کلی، فیبروم بیشتر روی خونریزی و فشار تاکید دارد، در حالی که کیست تخمدان بیشتر با دردهای ناگهانی و علائم مربوط به عملکرد تخمدان مرتبط است.
تفاوت در تاثیر فیبروم و کیست تخمدان بر باروری
تاثیر فیبروم و کیست تخمدان بر باروری، متفاوت است و بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیری آنها تغییر میکند. فیبرومها به خصوص زمانی که در داخل حفره رحم یا نزدیک دهانه رحم رشد کنند، باعث کاهش احتمال بارداری میشوند زیرا، مسیر ورود اسپرم یا لانه گزینی تخمک را مختل میکنند و همچنین باعث افزایش خطر سقط جنین میشود.
درباره فیبروم رحم دربارداری بیشتر بخوانید.
در مقابل، بسیاری از کیستهای تخمدان به ویژه کیستهای عملکردی تاثیر زیادی بر باروری ندارند و خود به خود برطرف میشوند، اما برخی کیستهای بزرگ یا کیستهای مرتبط با بیماریهایی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک، تخمکگذاری را مختل میکنند و باعث کاهش شانس بارداری میشوند. بنابراین، در حالی که هر دو مشکل باروری را تحت تاثیر قرار میدهند، شدت و نوع این تاثیر بسته به ویژگیهای فیبروم یا کیست متفاوت است و نیازمند بررسی دقیق پزشک است.
تفاوت در روشهای تشخیص فیبروم و کیست تخمدان
برای تشخیص فیبروم رحم و کیست تخمدان، از روشهای تصویربرداری و معاینه بالینی استفاده میشود. ابتدا پزشک با گرفتن شرح حال دقیق از علائم بیمار، مانند درد شکم، خونریزیهای غی رطبیعی، یا تغییرات در دوره قاعدگی، احتمال وجود این مشکلات را بررسی میکند. در مرحله بعد، معاینه لگنی انجام میشود تا هر گونه بزرگ شدن غیر طبیعی رحم یا تخمدانها مشخص شود. سونوگرافی واژینال یا شکمی یکی از رایجترین و موثرترین روشهای تشخیصی برای شناسایی کیستهای تخمدان و فیبرومها است، زیرا تصویری واضح از اندامهای داخلی ارائه میدهد.
در برخی موارد که سونوگرافی کافی نیست، پزشک ممکن است از MRI برای بررسی دقیقتر اندازه، محل و نوع توده استفاده کند. همچنین در صورت نیاز، آزمایش خون برای بررسی سطح هورمونها یا نشانگرهای توموری، درخواست شود تا تشخیص افتراقی بین ضایعات خوشخیم و بدخیم راحتتر صورت گیرد.
سخن آخر
در نهایت، شناخت تفاوتهای فیبروم و کیست تخمدان از نظر ساختاری و علائمی که ایجاد میکنند، کمک بزرگی به تشخیص به موقع و درمان مناسب این مشکلات میکند. اگرچه هر دو باعث ناراحتی و اختلال در زندگی روزمره میشوند، اما با مراجعه به پزشک و انجام بررسیهای دقیق میتوان بهترین راهکار درمانی را انتخاب کرد و از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد. توجه به تغییرات بدن و پیگیری سریع علائم، کلید حفظ سلامت و بهبود کیفیت زندگی زنان است.