یکی از بیماریهایی که زنان در خطر ابتلا به آن هستند آندومتریوز رحم که در آن، بافتی مشابه آندومتر در خارج از رحم رشد میکند و میتواند باعث درد شدید، خونریزی غیرطبیعی و ناباروری شود. تشخیص زودهنگام این بیماری نقش مهمی در کنترل علائم و پیشگیری از عوارض جدی دارد. در این مقاله در سایت فاطمه علیزاده متخصص زنان، بهصورت علمی و دقیق بررسی میکنیم
آندومتریوز رحم چیست؟
آندومتریوز رحم یک بیماری شایع در میان زنان در سنین باروری است که در آن، بافتی شبیه به آندومتر به طور غیرطبیعی در خارج از رحم رشد میکند. این عارضه نواحی مختلفی مانند تخمدانها، لولههای فالوپ، سطح بیرونی رحم، مثانه یا حتی رودهها را درگیر کند.
در حالت طبیعی، بافت آندومتر در طول چرخه قاعدگی ضخیم میشود و در پایان این چرخه، طی دوران قاعدگی بهصورت خون از بدن خارج میگردد. اما در بیماری آندومتریوز، این بافت در محلهایی خارج از رحم ایجاد میشود و همان رفتار طبیعی را تکرار میکند؛ یعنی در هر چرخه قاعدگی ضخیم شده و خونریزی میکند. با این تفاوت که برخلاف آندومتر داخل رحم، راهی برای خروج این خون وجود ندارد. تجمع این بافت و خون در داخل بدن، بهمرور میتواند باعث التهاب، چسبندگی اندامها، و در نهایت منجر به ناباروری یا اختلال در عملکرد اندامهای تناسلی و گوارشی شود.
در آندومتریوز کدام نواحی بدن درگیر میشوند؟
آندومتریوز میتواند در قسمتهای مختلف لگن گسترش یابد، بهخصوص:
- تخمدانها
- لولههای فالوپ
- پوشش خارجی رحم
- روده بزرگ، مثانه و دیواره لگن
علت ایجاد آندومتریوز چیست؟
با وجود گذشت زمان و پیشرفت علم پزشکی، علت دقیق آندومتریوز هنوز بهطور کامل شناخته نشده است. با این حال، چند نظریه برجسته در این زمینه وجود دارد. یکی از پرطرفدارترین نظریهها، “قاعدگی برگشتی” یا قاعدگی معکوس است؛ در این حالت، خون قاعدگی بهجای خروج از واژن، از طریق لولههای فالوپ به داخل لگن باز میگردد.
- عوامل ژنتیکی و ارثی در بروز آندومتریوز
در برخی از شواهد دیده شده است که آندومتریوز میتواند زمینهی ارثی داشته باشد. زنانی که مادر یا خواهر مبتلا به این بیماری دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. - اختلال در سیستم ایمنی بدن
سیستم ایمنی برخی از زنان قادر به تشخیص و شناسایی سلولهای آندومتر نابجا نیست. این نقص باعث میشود این سلولها به رشد و فعالیت خود ادامه دهند و التهاب ایجاد کنند.
بیشتر بخوانید: تشخیص بیماریهای زنان به صورت تخصصی و دقیق
علائم بروز آندومتریوز
علائم و شدت آندومتریوز در افراد مختلف متفاوت است. در برخی از زنان ممکن است به صورت درد خفیف بروز داده شود درحالی که ممکن در زنان دیگر دچار دردهای ناتوانکننده یا مشکلات جدی در بارداری میشوند. نکته مهم اینجاست که شدت علائم همیشه نشاندهنده شدت بیماری نیست.در این بخش به شایعترین علائم آندومتریوز میپردازیم
- درد شدید در هنگام قاعدگی: یکی از علائم شایع در این عارضه درد قاعدگی بسیار شدید است که معمولا با مصرف داروهای مسکن کنترل نمیشود. این درد ممکن است پیش از شروع قاعدگی و چند روز بعد ادامه پیدا کند.
- درد در زمان رابطه جنسی: زنان مبتلا به آندومتریوز در هنگام برقراری رابطه جنسی درد عمیق دارند، مخصوصا اگر آندومتریوز در ناحیه دیواره خلفی رحم یا واژن گسترش یافته باشد.
- خونریزیهای نامنظم یا شدید قاعدگی
پریودیهای طولانی و نامنظم، خونریزی در بین دو قاعدگی بسیار شدید نیز از نشانههای شایع آندومتریوز هستند.
آندومتریوز چگونه تشخیص داده میشود؟
علائم آندومتریوز میتواند با علائم دیگر بیماریها اشتباه گرفته شود. بسیاری از زنان سالها ان را همراه خود دارند. به همین دلیل، تشخیص دقیق و بهموقع این بیماری اهمیت زیادی دارد. در ادامه با روشهای رایج و تخصصی تشخیص آندومتریوز آشنا میشویم.
- بررسی علائم بیمار
تشخیص آندومتریوز ابتدا با بررسی علائم بیمتر آغاز میشود. پزشک از علائم، شدت درد، سابقه قاعدگی و مشکلات باروری بیمار اطلاعاتی به دست میآورد تا احتمال بیماری را بررسی کند. - سونوگرافی ترانسواژینال و شکمی
سونوگرافی ترانسواژینال میتواند به تشخیص کیستهای آندومتریوما در تخمدانها کمک کند. البته، آندومتریوز سطحی یا بدون کیست ممکن است در سونو قابل مشاهده نباشد. - لاپاراسکوپی
لاپاراسکوپی یک روش جراحی است که در آن با ایجاد سوراخ کوچکی در شکم، دوربینی وارد حفره لگن میشود تا وجود و شدت آندومتریوز مستقیماً مشاهده گردد. این روش تنها راه قطعی تشخیص آندومتریوز محسوب میشود و گاهی در همان حین، درمان نیز انجام میگیرد.
نتیجه گیری
آندومتریوز رحم یک بیماری آزاردهنده است که میتواند سلامت باروری زنان را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت بهموقع علائم، تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب نقش مهمی در کنترل این بیماری و پیشگیری از عوارض جدی آن دارد. در صورت مشاهده هرگونه علامت مشکوک، میتوانید برای بررسیهای تخصصی با دکتر فاطمه علیزاده در ارتباط باشید
برخی از سوالات شما
- آیا آندومتریوز بعد از یائسگی از بین میرود؟
در بیشتر موارد، علائم آندومتریوز پس از یائسگی کاهش مییابد یا متوقف میشود، اما در برخی زنان همچنان ممکن است ادامه داشته باشد. - چه کسانی بیشتر در معرض آندومتریوز هستند؟
زنانی که سابقه خانوادگی آن،قاعدگی زودرس ، پریودهای طولانی یا سنگین دارند، بیشتر در معرض این بیماری هستند. - آیا میتوان با وجود آندومتریوز باردار شد؟
بله، بسیاری از زنان مبتلا به آندومتریوز توانستهاند با روشهای درمانی مناسب و تحت نظر پزشک متخصص، باردار شوند. - آیا آندومتریوز میتواند منجر به سرطان شود؟
در موارد بسیار نادر، برخی انواع خاص آندومتریوز ممکن است با خطر اندکی از نوع خاصی از سرطان تخمدان همراه باشند، اما این احتمال بسیار پایین است.