چسبندگی رحم یکی از مشکلات شایع در سلامت زنان است که تاثیرات جدی بر باروری و کیفیت زندگی فرد دارد. این عارضه زمانی رخ میدهد که دیوارههای داخلی رحم به یکدیگر میچسبند و فضای رحم را کاهش میدهند. معمولا چسبندگی رحم به دنبال جراحیهای رحمی، عفونتها یا سقطهای مکرر ایجاد میشود و بسته به شدت آن، بدون علامت است یا با علائم مختلفی خود را نشان میدهد. آگاهی از علل، علائم و روشهای درمان چسبندگی رحم، به تشخیص به موقع و بازگرداندن سلامت باروری زنان کمک شایانی میکند. دکتر فاطمه علیزاده، از متخصصان برجسته، با سابقهای درخشان در ارائه خدمات تخصصی در حوزه زنان و زایمان، شناخته میشود.
چسبندگی رحم
چسبندگی رحم، یکی از مشکلات شایع در دستگاه تناسلی زنان است که به اتصال غیر طبیعی بافتهای داخلی رحم به یکدیگر گفته میشود. در حالت طبیعی، پوشش داخلی رحم یا همان اندومتر، سطحی صاف و آماده برای لانه گزینی جنین است. اما در اثر آسیبهایی مثل فیبروم رحم، کورتاژهای مکرر یا عفونتهای شدید، این پوشش، آسیب دیده و بخشهایی از آن به هم میچسبند. این چسبندگیها، باعث مشکلاتی مثل اختلال در قاعدگی، درد لگنی، ناباروری یا سقطهای مکرر میشوند.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
علل ایجاد چسبندگی رحم
علل ایجاد چسبندگی رحم، به عواملی مربوط میشود که باعث آسیب یا التهاب در پوشش داخلی رحم اندومتر میشود. یکی از شایعترین علل، کورتاژهای مکرر به ویژه پس از سقط جنین یا زایمان است که به تخریب بافت اندومتر منجر میشود. انجام برخی جراحیهای رحمی مثل میومکتومی، هیستروسکوپی یا سزارین از دیگر دلایل مهم محسوب میشوند.
عفونتهای شدید لگنی یا رحمی، به ویژه در صورت درمان نشدن یا درمان دیر هنگام، زمینه ساز چسبندگی میشود. همچنین، گاهی برخی آسیبها به دلیل قرار دادن دستگاههای داخل رحمی یا تروماهای دیگر در رحم رخ میدهد که خطر این مشکل را افزایش میدهد. توجه به این عوامل و پیشگیری از آسیبهای غیر ضروری به رحم، در کاهش احتمال چسبندگی اهمیت مهمی دارد.
درباره فیبروم رحم دربارداری بیشتر بخوانید.
علائم و نشانههای چسبندگی رحم
چسبندگی رحم، در ابتدا بدون علامت مشخصی میباشد، اما در بسیاری از زنان، با علائم آزار دهندهای همراه است که کیفیت زندگی و باروری را تحت تاثیر قرار میدهد. یکی از شایعترین نشانهها، اختلال در قاعدگی، به صورت کاهش حجم خونریزی قاعدگی، قطع کامل پریود یا نامنظم شدن آن، است.
ناباروری یا سقطهای مکرر، از علائم مهم چسبندگی رحم به شمار میآیند. برخی بیماران درد مزمن لگنی یا احساس فشار در ناحیه پایین شکم را تجربه میکنند. گاهی هم در صورت وجود چسبندگی شدید، به ویژه پس از زایمان یا عفونت، احتمال ایجاد عفونتهای مکرر رحمی یا التهاب وجود دارد. تشخیص به موقع این علائم و بررسی دقیق با روشهای تصویربرداری یا هیستروسکوپی، به درمان سریعتر و موفقتر کمک میکند.
روشهای تشخیص چسبندگی رحم
برای تشخیص چسبندگی رحم، پزشک با توجه به شرح حال دقیق بیمار، معاینه و بررسی علائم شروع میکند و سپس از روشهای تصویربرداری و ابزارهای تشخیصی کمک میگیرد. یکی از رایجترین و دقیقترین روشها، هیستروسکوپی است که بهوسیله یک دوربین ظریف وارد رحم میشود و به پزشک امکان مشاهده مستقیم چسبندگیها را میدهد.
علاوهبراین، هیستروسالپنگوگرافی یا عکسبرداری رنگی از رحم و لولهها، که با تزریق ماده حاجب انجام میشود، شکل و وضعیت حفره رحمی را نشان میدهد و چسبندگیها را آشکار میکند. در برخی موارد، سونوگرافی سه بعدی یا سالین اینفیوژن سونوگرافی که طی آن با تزریق مایع به داخل رحم، دیوارههای آن بهتر دیده میشود، کمک کننده است. انتخاب روش تشخیصی بسته به شرایط بیمار و امکانات مرکز درمانی انجام میشود.
درمانهای موجود برای چسبندگی رحم
درمان چسبندگی رحم با هدف بازگرداندن شکل طبیعی حفره رحمی، بهبود قاعدگی و افزایش شانس باروری انجام میشود. روش اصلی و استاندارد درمان، هیستروسکوپی جراحی است. در این روش، پزشک با استفاده از هیستروسکوپ و ابزارهای ظریف، چسبندگیها را مستقیما مشاهده و با دقت برش میدهد.
بعد از عمل، برای جلوگیری از ایجاد چسبندگی مجدد، از روشهایی مثل قرار دادن یک کاتتر یا بالون داخل رحم یا تجویز استروژن برای ترمیم بهتر مخاط استفاده میشود. در برخی موارد، انجام چندین جلسه هیستروسکوپی و پیگیری مداوم لازم است. همچنین، فیزیوتراپی لگن و درمانهای دارویی کمکی، در بهبود وضعیت و پیشگیری از عود موثر میباشد. انتخاب روش درمان بسته به شدت چسبندگی، شرایط بیمار و برنامه بارداری او تعیین میشود.
تاثیر چسبندگی رحم بر باروری
چسبندگی رحم، تاثیر زیادی بر باروری زنان دارد و یکی از دلایل مهم ناباروری و سقطهای مکرر محسوب میشود. در این حالت، بافتهای اسکار و چسبندگیها باعث تغییر شکل و انسداد بخشی از حفره رحم میشوند و مانع از جایگزینی مناسب جنین در دیواره رحم یا رشد طبیعی آن میشوند.
در موارد شدید، حتی خونرسانی به مخاط رحم هم مختل شده و امکان بارداری کاهش مییابد. علاوه بر ناباروری، چسبندگی رحم به بروز مشکلاتی مثل قاعدگیهای کمحجم یا قطع کامل خونریزی ماهانه منجر میشود که خود نشانهای از کاهش عملکرد طبیعی رحم است. درمان به موقع چسبندگیها، شانس بارداری را به میزان زیادی بهبود میدهد، به ویژه در زنانی که قصد فرزندآوری دارند.
پیشگیری از چسبندگی رحم پس از جراحی
پیشگیری از چسبندگی رحم بعد از جراحی، یکی از نکات مهم برای حفظ سلامت رحم و باروری در زنان است. بعد از جراحیهایی مثل کورتاژ، سزارین، برداشتن فیبروم یا سایر اعمال داخل رحمی، مراقبت مناسب و رعایت برخی اقدامات، احتمال ایجاد چسبندگی را کاهش میدهد. استفاده از تکنیکهای جراحی دقیق و ظریف توسط پزشک برای کاهش آسیب به بافت رحم از اولین گامهای پیشگیری است.
همچنین، گاهی پزشک از روشهایی مثل گذاشتن بالون، اسپیرال یا ژلهای مخصوص در داخل رحم برای جلوگیری از چسبیدن دیوارهها به یکدیگر استفاده میکند. تجویز داروهای ضد التهاب یا هورمونی در برخی موارد هم به ترمیم بهتر مخاط رحم کمک میکند. پیگیری دقیق وضعیت رحم با سونوگرافی یا هیستروسکوپی در دوره بعد از جراحی، به شناسایی زود هنگام چسبندگیها و درمان آنها قبل از بروز عوارض کمک میکند.
سخن آخر
چسبندگی رحم، یک مشکل شایع اما قابل پیشگیری و درمان است که در صورت بیتوجهی، تاثیرات جدی بر باروری و کیفیت زندگی زنان دارد. تشخیص زود هنگام، مراجعه به پزشک متخصص و پیگیری درمانهای مناسب، اهمیت زیادی در کنترل این عارضه دارند. اگر سابقه جراحیهای رحمی یا مشکلات قاعدگی دارید، بهتر است نسبت به علائم آن هوشیار باشید و مشاوره پزشکی را به تعویق نیندازید تا از بروز عوارض جدی جلوگیری شود.