بیاختیاری ادرار پس از جراحی زنان یکی از مشکلات زنان است که در سلامت زنان تأثیر مستقیم دارد. این وضعیت ناشی از آسیب عضلات کف لگن، اختلال در اعصاب کنترلکننده مثانه یا تغییرات هورمونی است.در این مقاله از دکتر فاطمه علیزاده، به بررسی دقیق علل بیاختیاری ادرار پس از جراحی، نشانهها، عوامل افزایشدهنده خطر، روشهای تشخیص و درمانهای موجود خواهیم پرداخت.
بیاختیاری ادرار پس از جراحی چیست؟
بیاختیاری ادرار پس از جراحی به ناتوانی فرد در کنترل دفع ادرار بعد از جراحی های زنان گفته میشود و میتواند به شکلهای مختلفی مانند نشت غیرارادی ادرار، فوریت ناگهانی در تخلیه، یا ترکیبی از هر دو ظاهر شود. این مشکل اغلب به دلیل آسیب یا تغییر در ساختار عضلات کف لگن، اعصاب کنترلکننده مثانه یا موقعیت مثانه و پیشابراه ایجاد میشود. بیاختیاری ادرار میتواند زندگی روزمره، فعالیتهای اجتماعی و حتی سلامت روانی زنان را تحت تأثیر قرار دهد، به همین دلیل تشخیص زیر نظر دکتر فاطمه علیزاده و درمان به موقع اهمیت بالایی دارد.
علائم بیاختیاری ادرار پس از جراحی
بیاختیاری ادرار پس از جراحی زنان با علائم متنوعی ظاهر شود که شدت و نوع آن بسته به نوع جراحی و وضعیت عضلات و اعصاب کف لگن متفاوت است. شناسایی این علائم به پزشک و بیمار کمک میکند تا سریعتر مشکل را تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز کنند. از جمله شایعترین نشانهها میتوان به نشت ادرار هنگام عطسه یا سرفه، تکرر ادرار، فوریت دفع و احساس ناتوانی در تخلیه کامل مثانه اشاره کرد.
نشتی ادرار هنگام عطسه یا سرفه
یکی از علائم بیاختیاری ادرار پس از جراحی زنان، نشت غیرارادی ادرار هنگام فعالیتهای فیزیکی است که باعث افزایش فشار روی مثانه میشوند، مانند عطسه، سرفه، خنده یا بلند کردن اجسام سنگین. این نوع بیاختیاری، که به آن استرسی میگویند، که در بیشتر موارد ناشی از ضعف عضلات کف لگن یا آسیب به ساختارهای حمایتی مثانه در طول جراحی است.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
تکرر ادرار و فوریت دفع
تکرر ادرار یعنی نیاز به تخلیه مکرر مثانه در طول روز یا شب، و فوریت دفع به احساس ناگهانی و غیرقابل کنترل برای دفع ادرار گفته میشود. پس از جراحی، آسیب به اعصاب مثانه یا تحریک بافتهای اطراف میتواند این علائم را ایجاد کند. این وضعیت باعث اضطراب و محدودیت در فعالیتهای روزانه زنان میشود و کیفیت زندگی را کاهش میدهد.
بیشتر بدانید:بی اختیاری ادرار در یائسگی: علل، علائم و درمانها برای زنان میانسال
ناتوانی در تخلیه کامل مثانه
پس از برخی جراحیها، زنان ممکن است احساس کنند که مثانه به طور کامل تخلیه نمیشود. این مشکل میتواند ناشی از اختلال عملکرد عضلات مثانه یا انسداد جزئی مسیر باشد و در طولانی مدت خطر عفونتهای ادراری و سایر مشکلات اورولوژیک را افزایش دهد.
جراحیهای شایع مرتبط با بیاختیاری ادرار پس از جراحی زنان
پس از انجام جراحیهای مختلف زنان، برخی تغییرات آناتومیک و عملکردی در لگن و دستگاه ادراری رخ میدهد که میتواند منجر به بیاختیاری ادرار شود. این وضعیت نه تنها کیفیت زندگی روزمره زنان را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه گاهی باعث اضطراب و کاهش اعتماد به نفس نیز میشود. شناخت جراحیهایی که بیشترین ارتباط را با بیاختیاری ادرار دارند و درک نحوه تأثیر هر عمل روی عضلات کف لگن، و مثانه، به پزشکان و بیماران کمک میکند تا پیشگیری مناسب و درمان مؤثرتری را برنامهریزی کنند.
بیشتر بدانید:شب ادراری در زنان: علت، علائم و راهکارهای موثر درمان
هیسترکتومی
هیسترکتومی (برداشتن رحم) یکی از رایجترین جراحیهای زنان است که شامل برداشتن کامل یا بخشی از رحم میشود. پس از این جراحی، تغییر در موقعیت رحم و مثانه و آسیب احتمالی به عضلات کف لگن میتواند باعث بیاختیاری ادرار شود. رایج ترین آن بیاختیاری ادرار استرسی است. که در برخی زنان پس از هیسترکتومی شایع است.
جراحی ترمیم افتادگی رحم
در جراحی ترمیم افتادگی رحم، بافتها و عضلات حمایتی لگن بازسازی میشوند تا رحم و سایر ارگانهای لگن به موقعیت طبیعی خود بازگردند. این جراحی ممکن است فشار روی مثانه ایجاد کند و در نتیجه کنترل ادرار مختل شود. بسته به نوع تکنیک جراحی، برخی زنان پس از عمل دچار بیاختیاری ادرار استرسی یا ترکیبی میشوند.H3: جراحیهای مثانه (مانند تنگ کردن اسفنکتر یا Sling)
جراحیهای مثانه
این نوع جراحیها به منظور اصلاح ضعف اسفنکتر یا بیاختیاری ادرار انجام میشوند، اما خود میتوانند باعث مشکلات ثانویه شوند. آسیب یا فشار روی بافتهای اطراف اجزای مثانه ممکن است منجر به بیاختیاری ادرار استرسی یا اضطراری شود و نیاز به پیگیری پزشکی داشته باشد.
عمل سزارین و زایمان
زایمان به روش طبیعی یا سزارین با خطر پایین بیاختیاری ادرار همراه است، اما در مواردی که آسیب به عضلات کف لگن یا عصبهای لگنی رخ دهد، امکان نشت ادرار یا احساس فوریت در تخلیه وجود دارد. همچنین چندین زایمان پشت سر هم میتواند خطر آسیب عضلات کف لگن و بیاختیاری ادرار را افزایش دهد.
جراحیهای اندومتریوز
در درمان اندومتریوز، گاهی نیاز به جراحیهای گسترده برای برداشتن بافتهای آسیبدیده و بازسازی لگن وجود دارد. این جراحیها ممکن است باعث تحریک یا آسیب اعصاب مثانه و لگن شوند و در نتیجه بیاختیاری ادرار، تکرر ادرار یا فوریت در دفع ایجاد شود.
جراحیهای بازسازی واژن یا واژینوپلاستی
این جراحیها برای ترمیم بافتهای واژن و بهبود عملکرد آن انجام میشوند، اما تغییر در حمایت عضلات و بافتهای اطراف مثانه میتواند منجر به بیاختیاری ادرار شود. گاهی پس از این عملها، زنان نیاز به تمرینات کف لگن یا درمان فیزیوتراپی برای بازگرداندن کنترل مثانه دارند.
سایر جراحیهای مرتبط با لگن
- لیفت لگن و بازسازی لگن با مشهای حمایتی
- جراحی برای کیست تخمدان یا تومورهای لگن
- برداشتن فیبروم یا تودههای رحمی
درمان بیاختیاری ادرار پس از جراحی زنان
- تمرینات تقویت عضلات کف لگن (تمرینات کگل)
- فیزیوتراپی لگن و بیوفیدبک
- کاهش وزن
- کنترل مصرف مایعات
- داروهای ضددرد و ضد اسپاسم مثانه
- داروهای هورمونی برای زنان یائسه
- تنگ کردن اسفنکتر
- استفاده از نوار حمایتی (sling) برای حمایت ساختاری از مثانه و پیشابراه
- روشهای نوین مانند لیزر درمانی
نتیجهگیری
بیاختیاری ادرار پس از جراحی زنان، ناشی از آسیب عضلات کف لگن، اختلال در اعصاب مثانه یا تغییرات هورمونی است و با علائمی مانند نشت ادرار، تکرر و فوریت دفع همراه است.جراحیهای زنان مانند هیسترکتومی، ترمیم افتادگی رحم، جراحیهای مثانه، اندومتریوز و بازسازی واژن میتوانند باعث بروز این مشکل شوند، به خصوص در حضور عوامل خطر مانند سن بالا، یائسگی، زایمانهای متعدد و اضافهوزن. تشخیص به موقع و مشاوره با متخصص زنان و اورولوژی نقش کلیدی در پیشگیری و مدیریت این وضعیت دارد.
سوالات متداول
جراحیهایی مانند هیسترکتومی، ترمیم افتادگی رحم، جراحیهای مثانه، درمان اندومتریوز و بازسازی واژن میتوانند با شدتهای متفاوت باعث بیاختیاری ادرار شوند.
سن بالا، یائسگی، زایمانهای طبیعی متعدد، اضافهوزن، بیماریهای مزمن مانند دیابت و فشار خون و اشتباهات جراحی از جمله عوامل افزایشدهنده خطر هستند.
بله، با انتخاب جراح متخصص، رعایت تکنیک جراحی صحیح، تقویت عضلات کف لگن قبل و بعد از عمل، کنترل وزن و مدیریت بیماریهای مزمن، میتوان خطر بروز بیاختیاری ادرار پس از جراحی را کاهش داد.